RFA Xewerliri

Sirdash

Uyghur élide milletler ittipaqliqi yash - Ösmürler arisida yéngi usul bilen élip bérilmaqta
Muxbirimiz ümidwar
2010-07-25
Melum bolushiche, ötken yilidiki 5 - Iyul weqesidin kéyin uyghur aptonom rayonidiki dairiler "milletler ittipaqliqi" we "üch ayrilalamasliq" prinsiplirini teshwiq qilishni kücheytken.


Shinxua agéntliqining xewiridin ashkarilinishiche, uyghur aptonom rayonluq ittipaq komitéti yash - Ösmürler arisida milletler ittipaqliqi paaliyiti élip bérishning yéngi taktikilirini tüzüp chiqip, bir milyon yash - Ösmürning milletler ittipaqliqi boyiche "qolni qolgha tutushush" herikiti bashlighandin sirt yene " töt chüshenche birliki" idiyisini turghuzush istratégiyisi belgiligen.

Mezkur "töt chüshenche birliki " dégini," her millet yash - Ösmürliri arisidiki chüshenche birliki, xenzu aile bashliqlirining az sanliq millet yash - Ösmürlirige chüshenche birliki, her millet yash ösmürlirining ata - Aniliri arisidiki chüshenche birliki qatarliqlardin ibaret.

Ittipaq komitétining bu usulni belgileshning asaslirini chüshendürüshiche, bu yéngi usullar bilen her millet yash - Ösmürlirining özlirining jungxua xelq jumhuriyitining puqraliri ikenliki heqqidiki tonushini östürgili, her millet yash ösmürliri arisidiki medeniyet perqlirini azaytish arqiliq ular arisidiki chüshenmeslikni, tügetkili bolidiken.

Xewerde yézilishiche, bu yil 3 - Aydin bashlap, jenubiy uyghur diyaridin 5000 neper xitay emes millet ösmürliri bilen ürümchi we sanjidiki besh ming neper xitay ösmürliri arisida qolni qolgha tutushush paaliyiti ötküzülüp, özara her ayda ikki parche xet yézishish, heptide bir qétim téléfonda sözlishish belgilengen.

Sirdash

Türkiye, iran we braziliye tashqi ishlar ministirliri yadro xam eshyalirini almashturush mesilisini muzakire qildi
Muxbirimiz ümidwar
2010-07-25
Yekshenbe küni türkiye tashqi ishlar ministiri dawutoghlu, iran tashqi ishlar ministiri mottakki we braziliye tashqi ishlar ministiri amorin istambulda uchriship, iranning yadro xam eshyaliri we gherb döletlirining iranning yadro pilanigha bolghan endishisidin kélip chiqqan iran yadro krizisini hel qilishqa ait mesililerni muzakire qildi.


Roytérsning xewer qilishiche, exmet dawut oghli iran tashqi ishlar ministiri mottaki we braziliye tashqi ishlar ministiri sélso amorim bilen körüshüshtin ilgiri enqerening iran mesiliside xelqraliq sulhichilikni téz bashlaydighanliqini tekitligen. U ramizan éyining axirlishishidin kéyin yawropa ittipaqi bilen bu mesilide söhbetlishidighanliqini tekitligen.

Amérika awazining agéntliqining xewer qilishiche, türkiye we braziliye tashqi ishlar ministirliri diplomatik yollar bilen iranning bilen gherb döletliri arisidiki yadro mesilisige ait qarshilishishni hel qilishni qollaydighanliqini bildürgen. Iran tashqi ishlar ministirimu özlirining bu mesilide iran we braziliye bilen dawamliq meslihetlishidighanliqini bildürgen.

Sirdash

Putin rusiye jasusliri bilen sowét ittipaqining wetenperwerlik naxshisi éytti
Muxbirimiz ümidwar
2010-07-25
Rusiye metbuatlirining qiziq téma süpitide xewer qilishiche, rusiye bash ministiri wladimir putin yéqinda amérika terep chégridin qoghlap chiqarghan 10 neper rusiye jasusini qobul qilghan. Putin özining mezkur rusiye razwétchiklirini qobul qilghanliqini ukrainiye ziyariti jeryanida muxbirlargha ashkarilighan.


Putin hetta mezkur jasuslar bilen birlikte sabiq sowét ittipaqi dewride sowét alahide xizmetchilirining natsislar gérmaniyisidiki paaliyetlirige ait kino filimidiki " wetenning bashlinishi" namliq dangliq kino naxshisini éytqan shuningdek yene putin ularning xizmetlirige yuqiri baha bergen.

Mezkur 10 neper rusiye jasusi amérika bixeterlik organliri teripidin sézilip tutulghandin kéyin, rusiye terep amérika jasusi dégen guman bilen qolgha alghan töt neper amérikiliqni özining 10 neper adimi bilen almashturushqa pütüshken idi.

Mezkur on neper rusiye jasusi ichide bir ayal bar bolup, u hazir rusiyidiki eng dangliq shexslerning birige aylanghan. Anna dep atalghan mezkur ayal rusiye metbuatlirining eng qiziq témisigha aylanghan bolup, xewerlerde yézilishiche, uning shehwaniy paaliyetliri bir qisim filim ishligüchilerning diqqitini tartqan, yene bir qisim neshriyat organlirini uning hékayisini sétip bérish heqqide sodilashqan, rusiyining néwsru uchur torining xewer qilishiche, hetta uning yurti wolgograd shehiride mexsus uninggha béghishlap, naxsha ijad qilish musabiqisi ötküzülüp, uning heqqide yéngi naxshilar peyda bolghan. Biraq, engliye puqraliqidiki mezkur jasus ayal engliye tewelikidin chiqiriwétilgen.

Sirdash

Xitay qazaqistandin néfit toshush miqdarini téz sürette ashurmaqta
Muxbirimiz ümidwar
2010-07-25
Uyghur éli bilen qazaqistan arisidiki néfit turubisi 2006 - Yili ishqa kirishtürülgendin buyan xitay mezkur turuba yoli arqiliq qazaqistan néfitlirini import qilish miqdarini üzlüksiz ashurmaqta. Eslide bu turuba arqiliq yiligha on milyon tonna néfit toshush we kéyin 20 milyon tonnigha yetküzüsh pilan qilinghan bolsimu, biraq töt yildin buyan on milyon tonna toshush pilani orundalmighan.


Shinxua agéntliqining ashkarilishiche, emma, xitay bu yilning birinchi yérimida mezkur turuba arqiliq besh milyon tonna néfit élip kirgen bolup, burunqidin besh hesse ashurghan. 2009 - Yili xitay 7 milyon 700 ming tonna néfit kirgüzgen bolup, bu yil 10 milyon tonniga yetküzüsh éhtimalliqi zor iken.

Yéqinda xitayning dunya boyiche eng kop énérgiye serp qilidighan memliket ikenliki élan qilinghan bolup, xitay ottura sherqtin bashqa rusiye we ottura asiya hem kawkaziye rayonlirining néfitliri we tebiiy gazlirini toshushni pilanlighan idi.

Hazir qazaqistan bilen xitay arisida ottura asiya - Xitay tebiiy gaz turubisi we rusiye bilen xitay arisida tebiiy gaz turubisi qurulmaqta. Bu liniyilerning hemmisi uyghur éli arqiliq ötidu.

Qazaqistandiki atasudin, uyghur élidiki maytaghqiche bolghan néfit aqquzush turubisining uzunluqi 1200 kilométir etrapida kélidu.

Sirdash

Tajikistanda dölet tilini kücheytish herikiti élip bérilmaqta
Muxbirimiz ümidwar
2010-07-25
Ottura asiya uchur torida élan qilinghan "tajikistanda til tazilash herikiti bashlandi" mawzuluq tepsiliy xewerde yézilishiche, tajikistan hökümiti tajik tilini resmiy dölet tili qilip békitkendin kéyin, qanun maqullap, tajik tilini öginish we uning her sahede ishlitilishini qoghdashqa bashlighan. Belgilime boyiche hazir pütün dölet organlirining hemmisi peqetla tajik tili ishlitishke köchken bolup, hetta chetel shirketliriningmu öz shirketlirining isimliri, wiwiskilirini tajik tilida yézishi belgilengen. Dölet tili qanuni buzghan ademler jazagha tartilghan bolup, mundaq jinayi délodin on nechchisi teptish mehkimisige yollanghan.


Hökümet tajik tilini ishlitishla emes, belki uning til qaidisi we imla qaidisige boysunushnimu teshebbus qilghan. Tajikistan hökümiti bu yil 5 - Oktebirni dölet tili küni qilip békitken. Her yili bu kun xatirilinidiken.

Tajikistan hökümiti dölet tilini barliq puqralarning jümlidin bu dölette yashawatqan ruslarningmu qetiy öginishni telep qilmaqta.

Aldinqi yili tajikistan hetta kishi famililirining arqisidiki rusche "yéf, of" qoshumchilirini chiqirip tashlashni teshebbus qilip, prézidént émam ali raxmanof özini émam eli raxman dep atashni jakarlighan idi.