RFA Xewerliri 2010.07.28

Jewrim

Xitay dairiliri diyarim tor béti sahibi dilshat perhat we bashqa uyghur tor bashqurghuchilirini mexpiy sotlidi

Muxbirimiz mihriban
2010-07-28

Uyghur aptonom rayonining merkizi ürümchidiki bir sot mehkimisi ötken hepte yépiq sot échip, diyarim tor bétining bash bétining sahibi dilshat perhat we bashqa uyghur tor bet bashqurghuchilirini sotlighan. Bügün dilshat perhatning engiliyidiki akisi dilmurat perhat radiyomiz muxbiri mihribanning ziyaritini qobul qilip, inisi dilshat perhat bilen bille tor bet bashqurghuchiliridin nureli we nijat qatarliqlarning üstidinmu sot échilghanliqini bildürdi.

Radiomiz igiligen uchurlardin melum bolushiche, urumchi sheherlik ottura sot mehkimisi, 22 - Iyul peyshenbe küni shinjang iqtisat gézitining muxbiri gheyret niyazni sotlash bilen birlikte, yene uyghur tor bet bashqurghuchiliri üstidinmu yépiq sot achqan. Shundaqla bu xewerni axbarat orunliridin mexpiy tutqan.

Bügün diyarim tor bétining yene bir tor bashqurghuchisi, dilshat perhatning akisi dilmurat perhat ziyaritimizni qobul qilip, inisi dilshat perhat we bashqa uyghur tor bet bashqurghuchiliri üstidin sot échilip ulargha höküm élan qilinghanliqini delillidi.

Dilmurat perhatning bildürüshiche, ötken hepte ichide ürümchi sheherlik ottura sot mehkimisi, ötken hepte uyghur tor bet bashqurghuchiliri üstidinmu sot achqan. Sot yépiq halette hem jemiyettin mexpiy halette échilghan bolup, qolgha élinghan tor bet bashqurghuchilirining biwaste uruq - Tughqanlirimu sottin bir kün ilgirila sot échilidighanliqi heqqidiki xewerni tapshuruwalghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan dilmurat perhat bizge inisi dilshat perhat bultur 8 - Ayda qolgha élinghandin buyan, aisidikilerning inisi toghriliq héchqandaq xewer alalmighanliqini, mana bügün, özining ürümchidiki bir aghiynisidin inisi hem bashqa uyghur tor bet bashqurghuchilirining sotlanghanliqi heqqidiki xewerni anglighanliqini bildürdi.

Dilmurat perhatning bildürüshiche, dilshat perhat 5 yilliq qamaq jazasigha, nijat azad 10 yilliq qamaq jazasigha, nureli 3 yilliq qamaq jazasigha höküm qilinghan bolup, bashqa tor bet bashqurghuchiliri üstidinmu sot échilghan yaki échilmaqchi iken.

Bultur yazda ürümchide partlighan " 5 - Iyul ürümchi weqesi"din kéyin, uyghur aptonom rayon dairiliri uqturush chiqirip 200 ge yéqin uyghur tor bétini taqighan idi. 5 - Iyul weqesidin kéyin uyghur aptonom rayonining reisi nurbekri téliwizorda söz qilip, " uyghur biz","diyarim"," shebnem","selkin" qatarliq uyghur tor betlirining ismini biwaste atap, bu tor betlirini" 5 - Iyul ürümchi weqesi"ning partlishida qutratquluq rolini oynighan dep eyibligen idi. Nurbekri sözide, bu tor betlirini " 2009 - Yili 26 - Iyun küni shawguen oyunchuq zawutida yüz bergen, xitay ishchilar bilen zawuttiki uyghur ishchilar ottursidiki toqunushni, we toqunushta yüz bergen uyghur ishchilarni urup öltürüsh weqesini bu tor betliri ziyade mubalighileshtürüp xewer qildi, " 5 - Iyul ürümchi namayishi" toghriliq uqturushlar " uyghurbiz","shebnem","selkin" tor betliride chaplinip, " 5 - Iyul weqesi"ning yüz bérishide qutratquluq rolini oynidi." Dégen sözler bilen uyghur tor betlirini eyibligen idi.

Nurbekri téliwizorda uyghur tor betlirini eyibligendin kéyin," uyghur biz" tor békitining sahibi, merkizi milletler uniwérsitétining dotsénti, musteqil tetqiqatchi ilham toxti, "diyarim"tor békitining sahibi dilshat perhat, "shebnem" tor békitining sahibi nijat azat, "selkin" tor bétining tor bashqurghuchisi obulqasim, uyghur biz tor békitining bashqurghuchiliridin muhemmet abdulla qatarliq nurghunlighan tor bet bashqurghuchiliri hem torda maqale élan qilghan ziyaliylardin iqtisad gézitining muxbiri gheyret niyaz qatarliq nurghunlighan uyghur ziyaliyliri hem yashlar qolgha élinghan idi.

Ilham toxti bultur 8 - Ayda xitay mexpiyetlik idarisi xadimliri teripidin béyjingda 1 aygha yéqin tutup turulghandin kéyin qoyup bérilgen idi. Emma, weqedin kéyin, ilham toxtining her qandaq bahaniler bilen hetta ilmiy doklat yighinlirigha qatnishish üchünmu chetelge chiqishi cheklengen idi. Eyni chaghda ürümchide xitay qanun organliri teripidin qolgha élinghan uyghur tor bet bashqurghuchiliri bolsa qerelsiz halda xitay türmiliride tutup turulghan bolup, xitay hökümiti ulargha békitilgen jinayet heqqide bu tor bet bashqurghuchilirining uruq - Tughqanliri hem metbuat sahesige héchqandaq éniqlima bermigen idi.

Diyarim tor bétining özi engiliyide turushluq yene bir tor bet bashqurghuchisi dilmurat perhat köp qétim erkin asiya radiosi, engiliye b b s agéntliqi qatarliq xelqara metbuatlarning ziyaritini qobul qilip, inisi dilshat perhat hem bashqa uyghur tor bet bashqurghuchilirining ehwali heqqide dunya jamaetchilikige xewer bergen idi. U bayanida xelqara insan heqliri teshkilatlirining uyghur tor betliri bashqurghuchilirining ehwaligha köngül bölüshini murajet qilghan idi. Xelqaradiki kishilik hoquq teshkilatliri hem gherb démokratik döletlirimu xitay hökümitini " 5 - Iyul ürümchi weqesi" din kéyin qolgha élinghan uyghur tor bet bashqurghuchiliri üstidin adil höküm chiqirishqa chaqirip dewet qilip kelgen idi.

Emma, xitay hökümiti xelqaraning dewet qilishi hem bésimigha qarimay, ötken heptining peyshenbe küni uyghur biz torining tor bashqurghuchiliridin biri bolghan shinjang iqtisad gézitining muxbiri gheyret niyazni"dölet bixeterlikige tehdit sélish jinayiti" bilen 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilghan idi. Nöwette ürümchi qanun organliri gheyret niyaz bilen bir waqitta sotlanghan dilshat perhat, nureli, nijat azad qatarliq uyghur tor bet bashqurghuchilirining qandaq jinayet bilen eyiblengenliki heqqide xelqara jamaetke héchqandaq izahat bermidi.

Dilmurat perhatning radiomizgha bildürüshiche, u chetel metbuatlirida inisi dilshat perhat hem bashqa uyghur tor bet bashqurghuchiliri heqqide, xelqara insan heqliri teshkilatlirigha murajet qilghandin kéyin, xitay bixeterlik xadimliri uning ailisige kélip, ata - Anisidin dilmurat perhatning, inisi dilshat perhat toghriliq chetel metbuatlirining ziyaritini qobul qilmasliqni telep qilip, uning ata - Anisigha bésim ishletken. Oghli dilshat perhat qolgha élinghandin kéyin, rohi jehettin qattiq azap tartqan dadisi perhat ependimu téxi 2 hepte ilgiri éghir yürek késili bilen tuyuqsiz qaza qilghan. Shunga dilshat perhatning anisi nöwette éghir musibet ichide turuwatqan bolup, anisi dilshat perhat üstidin échilghan sotqa qatnishalmighan hem engiliyide turuwatqan oghli dilmurat perhatqimu bir heptidin buyan uning inisi dilshat perhatning ehwali toghriliq héchqandaq uchur bermigen.

Ötken hepte, xitay hökümitining muxbir gheyret niyazgha 15 yilliq qamaq jazasi höküm qilghanliq xewiri tarqalghandin kéyin, xelqaradiki insan heqliri komitétliri arqa - Arqidin bayanat élan qilip, xitay hökümitining gheyret niyazni 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilghanliqini eyiblesh bilen bille, turmide muddetsiz tutup turuluwatqan dilshat perhat qatarliq uyghur tor bet bashqurghuchilirini qoyuwétishke yaki ularning üstidin adil höküm chiqirishqa chaqirghan idi.

Jewrim

Namratliq mesilisi hel qilinsa, uyghurlarning naraziliqi bésiqamdu?

Muxbirimiz eqide
2010-07-28

Xitay hökümiti, uyghur ilida namratliq mesilisini hel qilishni nöwettiki eng muhim xizmetlerning biri dep qarimaqta. Heqiqeten namratliq mesilisi hel qilinsa, weten ichi we sirtida bolsun uyghurlarning hökümetke bolghan naraziliqi bésiqamdu?

Töwende, bu munasiwet bilen muxbirimiz eqidening, amérika uyghur birleshmisining muawin reisi alim séyitof ependi bilen aptonom rayonluq namratlarni yölesh ishxanisining mudiri jaw gominglarni ziyaret qilip teyyarlighan tepsiliy melumatini diqqitinglargha sunimiz.

Ürümchi kechlik géziti 26 - Iyul küni, aptonom rayonluq namratlarni yölesh ishxanisining, bu yildin bashlap, aptonom rayondiki 30 namrat nahiyide nuqtiliq türde namratlarni yölesh xizmitini qanat yaydurup, 12 - Qétimliq besh yilliq pilanning axirighiche namrat ahalidin 1 milyonni azaytidighanliqi heqqidiki xewerni élan qildi.

Xewerde yene, nöwette aptonom rayon boyiche dölet namratlarni yölep rawajlanduridighan nuqtiliq nahiyidin 27 si, aptonom rayon namratlarni yölep rawajlanduridighan nuqtiliq nahiyidin üchi barliqi shuningdek 2 milyon 270 ming ahalini namratliqtin qutuldurush shuari jar sélinghandin sirt, bu yil 17 nahiyide nuqtiliq türde namrat ahalilerning turalghu sharaitini yaxshilash, tériqchiliq, baqmichiliq qatarliq türler arqiliq namratlarni yöleshke 130 milyon yüen ajratqanliqi ilgiri sürülgen.

Aptonom rayonluq namratlarni yölesh ishxanisining mudiri jaw goming ürümchi kechlik gézitining muxbirigha, aptonom rayon kelgüsi 10 yilda déhqan - Charwichilarning sapasini yuqiri kötürüp, 2010 - Yilighiche namrat déhqan - Charwichilarning yilliq otturiche sap kirimini 10 ming yüendin ashuridighanliqini éytqan.

Xitay hökümitining namratlarni yölesh siyasiti toxtimastin teshwiq qiliniwatqan muhim témilardin biri bolup, közetküchiler, merkizi xitay hökümiti we uyghur aptonom rayonidiki bir qisim hoquqdarlarning, uyghurlarning naraziliqini meydangha keltürgen eng muhim amil namratliq dep qaraydighanliqini, bolupmu 5 - Iyul weqesini ürümchi shehirige éqip kirgen namrat yéza ahalisi teripidin élip bérilghanliqini, shunga nöwette xitay hökümitining muqimliqqa kapaletlik qilish üchün, iqtisadni yaxshilash istratégiyisini ishqa ashurushqa alahide ehmiyet bériwatqanliqini bildürmekte.

Undaqta, namratliq mesilisi hel qilinsa, uyghurlarning xitay hökümitige bolghan naraziliqi bésiqamdu? biz bu munasiwet bilen, xitayning uyghur aptonom rayonidiki namratlarni yölesh ishxanisining mudiri jaw gomingni ziyaret qilduq.

Jaw goming deslep " sen néme qilidighan adem ? " dep bizning erkin asiya radiosidin téléfun uruwatqanliqimizdin xewerdar bolghandin kéyin ":men ziyaretni ret qilimen, chünki bu mesilide men chetel muxbirilirining ziyaritini ret qilimen " dédi.

Emma biz uningdin" silerning namratlarni qutuldurush xizmitini kücheytishinglar intayin yaxshi bir ishqu ? bu heqte sizni ziyaret qilsaq, néme üchün ret qilisiz ? "dep soriduq. Bizning sözimiz uning qararini özgertishke seweb bolghan bolishi mumkin u yene bir qétim " sen amérika awazi radiosidinmu? " dep sorap, bizning erkin asiya radiosidin ikenlikimizni éniqlighandin kéyin " he gépingni bashla" dep bizning " namratlarni yölesh siyasitining meqsiti nime ? " dégen soalimizgha jawab bérishke bashlidi:

" Nöwette, merkizi hökümettin aptonom rayonghiche hel qilinidighan mesile xelq turmushi mesilisi bolmaqta, bu mesilige hökümet intayin ehmiyet bermekte, shunga namrat rayonlargha meblegh sélish qurulushini kücheytmekte " dédi.

Biz uningdin yene " siler ötken yili yüz bergen 5 - Iyul ürümchi weqesini xelqning namratliqi tüpeyli meydangha keldi dep qaramsiler? "dep soriduq ?

Jaw goming ikkilenmestinla " yaq, bu namratliq mesilisining 5 - Iyul uyghurlar peyda qilghan weqe bilen héchqandaq alaqisi yoq, siler bundaq qarisanglar bolmaydu, yéqinqi yillardin buyan merkizi hökümet we aptonom rayonluq hökümetning righbetlendürüshi astida, namratliq mesiliside nahayiti chong özgirishler meydangha keldi. Yézilarda déhqanlarning turmush sewyisi alahide yuqiri kötürüldi." Dédi.

Jaw goming partiye siyasitini teriplep sözini dawamlashturdi, biraq biz uning sözini toxtitip, uningdin " biz igiligen melumatlar del buning eksiche, uyghurlardiki ishsizliq mesilisining éghirliqi, déhqanlarning turmush sewiyisining töwenliki netijiside hazirqidek hökümetke qarshi naraziliqlar meydangha keldimu ? " dep soriduq.

U soalimizgha jawab bérip mundaq dédi.

" Bu, birtereplimilik qarash bolup qaldi, buni sen, he... Biz, he... Bu, burmilanghan, xizmet mesiliside hazir bizning junggodila emes, amérikidimu ishsizliq intayin éghir, hetta amérikining ishsizliq mesilisi junggodin éship chüshidu, shunga sen muxbir bolush süpiting bilen adil xewer qilishing kérek ".

Amérika uyghur birleshmisining muawin reisi alim séyitof ependi jaw gomingning yuqiriqi sözlirige reddiye bildürüp, dunya xaraktérlik iqtisadi krizis seweblik amérikida heqiqeten ishsizliq nisbiitining yuqiri kötürülgenlikini, emma bu mesile yalghuz bir millet üstidila mewjüt bolup qalmastin, belki amérikidiki aqlar, qarilar we yaki asiyaliqlar bolsun, hemmiside omumyüzlük halda yüz bériwatqanliqini bildürdi.

Alim séyitof ependi yene, xitay hökümitining uyghurlarni bir millet süpitide chetke qéqip, kemsitip, xorlap, ularni barliq siyasiy imtiyazlardin mehrum qaldurwatqanliqini bildürüsh bilen birge, namratlarni yölesh siyasitining, uyghurlarning hökümetke bolghan narazliqini hergizmu bésiqturalmaydighanliqini bildürdi.

Hörmetlik radio anglighuchilar, bu heqtiki anglitishimizning dawamini ete anglaysiler. Diqqette bolghininglargha rehmet.

Jewrim

Peyziwat nahiyilik partkomning meschitte wetenperwerlik timisida wez musabiqisi ötküzgenliki weqesige cheteldiki bir diniy zatning inkasi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2010-07-28

Peyziwat nahiyilik partkom birliksep bolumi we milliy ishlar komitétining meschitte wetenperwerlik timisida wez - Nesihet musabiqi ötküzgenlik weqesi cheteldiki uyghur jamaiti arisida küchlük inkas qozghidi. Tünügün dunya uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat rishit, xitay hökümitini uyghur millitining diniy étiqad prinsiplirigha hujum qilishni toxtitishqa chaqirghan idi.

Bügün türkiyide yashawatqan diniy zatlardin abdukérim ependi weqege inkas qayturup, yurt jamaetlirini xitayning bu tür diniy prinsiplargha tajawuz qilish xaraktéridiki paaliyetlirige ishtrak qilmasliq we itaet qilmasliqqa chaqirdi.

Jewrim

Qoy közlerde öchmes ana obrazi

Muxbirimiz gülchihre
2010-07-28

Sehnide, ékranlarda " méhriban ana " obrazini tebiiy, wayigha yetküzüp yaritip, uyghurlarning köngül sehnisidimu menggülük ana bolup ornap ketken, hörmetke sazawer, talantliq aktyor, dangliq senetkar zununqiz élaxun 2010 yili 28 - Iyul késel sewebi bilen, 74 yéshida ürümchide wapat boldi.

Merhume zununqiz élaxun uyghur tiyatirchiliqi, kinochiliqi, senet sahesidiki péshqedem ustazlardin idi. Bir ömür xelqi üchün xizmet qilish jeryanida köp jebir chekken, ejir qilghan shundaqla uyghur xelqige öchmes obrazlarni qaldurup ketken bu senetkarning wapatigha qayghu bildürimiz. Shundaqla nöwette, muxbirimiz gülchéhrening tonushturushi bilen, uyghurlarning qelb töridin " ana " süpitide orun alghan merhume zununqiz élaxunning senet béghidiki ejir méwilirini eslep öteyli :

Ömrining bahar yaz hem qishlirida, senet béghida oxshashla méwe bérip kelgen senetkar zununqiz élaxun, yashliqida "senem ", kamaletke tolghinida "chinmuden ", yashanghanda " ana" gha oxshash rollarda, bir qanche ewlad uyghurlargha oxshimighan öchmes obrazlarni qaldurup ketti.

1936 - Yili - 6 Ayda ghuljida tughulghan zununqiz élaxun, - 1951 Yili xushnawa bulbuldek awazi bilen,uyghur élide tunji qurulghan shinjang naxsha - Usul ömikige qobul qilinidu. U uyghur senitini kespleshtürgen eng deslepki péshqedem senetkarlarning biri.

Zununqiz naxshini yaxshi éytipla qalmay rol élishtiki tebiiy talanti bilen shu yillarda deslep dirammilashturulghan " ghérip - Senem", "ghunchem", " qizil chiraq ", " küresh yoli ", " gülnisa" qatarliq drama we opiralarda asasliq rollargha chiqip, her bir obrazni xasliqqa ige qilip yaritip, pishqan sehne artisigha aylanghan. U dirama artisi bolupla qalmay yene, uyghur kinochiliqidimu deslep parlighan yultuzlarning biri. U - 1959 Yili tengritagh kino studiyisi ishligen " bostanliqta tentene" kinosida rol élip ékran hayatini bashlighan.

Epsus, u senet saheside her tereptiki qabiliyetlirini jari qildurup, téz ilgirilewatqan, ajayip güzel ghayilerge tolghan yashliqida " medeniyet zor inqilabi" dek qara boranning zerbisige uchraydu, jebri japalargha muptila bolghan zununqiz bu jeryanda öz kespidin 10 din artuq ayriwétilgen bolsimu, turmushta tawlinip, téximu pishidu, belkim u egri toqayliq turmush tejribilirini sehnilerde rol élish jeryanida özleshtürgenliki üchün, her xil kechmishke, xaraktérge ige obrazlarni, bolupmu japa tartqan ayallar, anilarning obrazlirini téximu muweppeqiyetlik yaritalighan bolsa kérek.

1980 - Yillarda uning nami eslige keltürülüp,shinjang opéra ömikige qaytip kelgendin kéyin, özidin kéyin yétilgen aktiyorlar bilen" ghérip - Senem" opérasida rol alidu, bu nöwet u senem emes, " ana" rolini élip sehnide qayta chaqnaydu. Bu uning sehnide tunji qétim anining obrazini yaritishi idi.

Shuningdin bashlap, özi söygen kespige kirishken bu senetkar yene chinmoden, tashway, " siz bizge ishinemsiz", " kélinler qozghilingi " qatarliq köpligen diramilarda yuqiri maharet bilen asasliq rollargha chiqip tamashibinlar yaqturidighan dangdar artis bolup qaldi.

Zununqiz élaxun yashanghanséri tejribe toplap, axiri untulmas bir menggülük hörmetke ige obrazni yaratti yeni uning semimiy, méhriban simasi qoy közlerde tipik "uyghur ana" bolup qétip qaldi. Uning tonush simasi anilar medhiyilengen uyghur naxshilirida, drama, opéra, itot, kino we téléwiziye tiyatirlirida, muhimi tamashibinlarning qelbide öchmes izlar qaldurdi.

Uning kéyinki hayatida yeni 1990 yillardin bashlap kino, téliwiziye filimlerde yaratqan ana obrazliri intayin köp, uyghurlar ishligen kino filimliridin " kechür ana", "yiraqqa taralghan qongghuraq awazi", " yiraq yézigha muhebbet", " üchken yultuz", "tengri guwah"," alimjan bolumsizmu?" "sersan roh", "közümde liq yash " qatarliq nurghun kino, téléwiziye filimlirida zununqiz rol alghan "ana" yighlighinida, tamashibinlar özlirini tutalmay yighlaydu, u shatlansa teng külidu. Uning simasini ékrandin körgenla kishi öz anisini yadigha alidu...

Uyghur xelqi bügün mana bu, özige eng yéqin bir senet péshwasi zununqiz élaxundin ayrildi, gerche u söygen tamashibinliri, xelqidin widalashqan bolsimu,méhri illiq bu" ana" ning simasi yütmeydu, yadlinidu.

Jewrim

Rus razwétchiki kornilowning "qeshqeriye yaki sherqiy türkistan" mawzuluq kitabi - 3

Muxbirimiz ümidwar
2010-07-28

1903 - Yili tashkent shehiride neshir qilinghan rusiye armiyisining pod polkowniki kornilowning " qeshqeriye yaki sherqiy türkistan" mawzuluq tekshürüsh doklati muhim tarixiy menbelik ehmiyetke ige.
1903 - Yili tashkent shehiride neshir qilinghan rusiye armiyisining pod polkowniki kornilowning " qeshqeriye yaki sherqiy türkistan" mawzuluq tekshürüsh doklati muhim tarixiy menbelik ehmiyetke ige.
Mezkur eserning aptori kornilow char rusiyining merkiziy asiyagha jaylashturulghan türkistan herbiy rayoni bash qomandanliq shitabining podpolkownik derijilik ofitséri bolup, u 1899 - Yili, qeshqeriyide mexsus tekshürüsh élip bérip, mol matériyal toplighan.

Öz muxbirimiz ümidwarning bu kitab heqqidiki bügünki tonushturushlirida yaqup beg rehberlikidiki qeshqeriye dölitining yimirilishi we uning sewebliri bayan qilinghan bolup, kornilow bu mesilide özige xas bir qatar yekünlerni chiqiridu. Uning qarishiche, döletning ghulishida birlikke kelgen wetenperwerlik we milliy idiyining bolmasliqi seweb bolghan.

Kornilowning qarishiche, yaqub beg küchlük, talantliq, mustehkem iradilik bir kishi bolup, ottura asiyada herbiy qoshunining sani köp we herbiy sapasi eng yaxshi dölet quralighan. U türkiye we engiliye teripidin yette sheherning emiri dep étirap qilinghan.

Jewrim

Xitay hökümiti hemrahi yaki perzentliri chetelge chiqip ketken dölet xizmetchilirini bashqurush waqitliq belgilimisini élan qildi

Ixtiyari muxbirimiz ekrem
2010-07-28

Tengritagh torining 7 - Ayning 27 - Küni shinxua agéntliqi xewiridin neqil élip körsitishiche, xitay merkiziy komitét ishxanisi we dölet kabénti ishxanisi yéqinda "jörisi, perzentliri chetelge köchüp ketken dölet xizmetchilirini bashqurushni kücheytish toghrisidiki waqitliq belgilime"ni tarqatqan hem uqturush chiqirip, jaylar, tarmaqlardin estayidil izchillashturushni telep qilghan.

Xewerde eynen halda mundaq déyilgen: " waqitliq belgilime" jörisi, perzentliri chetelge köchüp ketken dölet xizmetchilirige tedbiqlinidu. Belgilime tedbiqlinidighan xadimlar kadirlarni bashqurush hoquq dairisi boyiche kadirlar ishliri tarmaqlirigha jorisi, perzentlirining chetelge köchüp kétish ehwalini yazma doklat qilishi, alaqidar ehwalda özgirish bolghandimu doklat qilishi kérek. Belgilime tedbiqlinidighan xadimlarning béjiridighan jamaet ishliri jorisi, perzentliri köchüp ketken dölet yaki rayongha chétishliq bolsa, asasliq bashqurghuchi tarmaqqa ehwalni teshebbuskarliq bilen chüshendürüshi, menpeet toqunushi körülgende özini chetke élishi kérek yaki asasliq bashqurghuchi tarmaq chetnep turushqa buyruydu.

"Waqitliq belgilime"de yene, jörisi chetelge chiqip ketkenlerge "wezipe ish ornini qéliplashturush, jamaet ishlirini béjirishte özini chetke élish" buyrulghan we ular chetelge chiqmaqchi bolsa, qanun boyiche qattiq tekshürülidighanliqi, bolupmu hakim, muawin bashqarma bashliqi derijiliktin yuqiri dölet xizmetchiliri chetelge chiqmaqchi bolsa, omumyüzlük qattiq tekshürilidighanliqi belgilengen.

„"Jörisi, perzentliri chetelge köchüp ketken dölet xizmetchilirini bashqurushni kücheytish toghrisidiki waqitliq belgilime"de körsitilishiche, chetelge chiqmaqchi bolghan dölet xizmetchilirini bir terep qilishning konkrét charisini tüzüsh yaki konkrét belgilime chiqirish hoquqi yerlik dairilerge tapshurulghan bolup, bu belgilimini derhal hem qattiq ijra qilish telep qilinghan.

Xewerde körsitilishiche, "waqitliq belgilime"de: " belgilime tedbiqlinidighan xadimlar belgilimige xilapliq qilghanda, ehwalning éghir - Yéniklikige qarap tenqidiy terbiye bérish, teshkiliy jehettin bir terep qilish, intizam jawabkarliqi we qanun jawabkarliqini sürüshtürüsh qatarliq usullar arqiliq bir terep qilinidu" dep éniq belgilengen. Shuning bilen birge, "alaqidar tarmaqlar waqitliq belgilimide bérilgen hoquq boyiche belgilimining telipini téximu tepsiliyleshtürüp, alaqidar belgilimining konkrét mezmuni, meshghulat tertipini yenimu aydinglashturup, tüzümning meshghulatchanliqini kücheytishi kérek." Déyilgen.

D u q muawin reisi esqerjan ependi, jörisi yaki perzentliri chetelge chiqip ketse, uning bedilini wetendiki hemrahi töleydighan bundaq bir siyasetning dunyaning héch yéride yoqluqini, xelqara ehdinamilerge qol qoyghan xitayning bu siyasitini qaytidin közdin köchürüshi kéreklikini éyitti.

Yawrupada yashwatqan erkinay xanim, xitayning bu siyasitini eyiblidi. U sözide, xitayning éri arqiliq ayalini, ayali arqiliq érini görüde tutiwélish rolini oynaydighan bu belgilimisining uyghurlargha qiliniwatqan ziyankeshliktin ibaret bolidighanliqini tilgha aldi.

Xitay merkizi komitétining bu yéngi belgilimisining chetelde yashawatqan uyghurlargha téximu qattiq tedbiqlinidighanliqi hem turmushigha köp qolaysizliqlarni keltüridighanliqini perezde tutqan uyghur ziyaliyliri, bu belgilimining éri yaki ayali perzentliri bilen wetende qalghan musapir uyghurlarning ailisini jem qilish ishlirigha zor tosalghu bolidighanliqini, ata - Ana hem bir tughqanliri bilen körüshüshning yenimu müshküllishidighanliqini bildürüshmekte. Bolupmu, wetendiki qérindashlirining chetelge chiqishining emdi qatmu - Qat tosaqlargha yoluqidighanliqini tekitleshmekte.

Jewrim

Sherqiy türkistanda uyghur déhqanlarning turmushi namratlashmaqta

Ixtiyari muxbirimiz abdulla
2010-07-28

Qirghizistandiki ismini élan qilishni xalimighan bir neper uyghur ziyaliysi uyghur élini ziyaret qilip qaytip kelgendin kéyin, muxbirimizning ziyaritini qobul qilip, uyghur élidiki déhqanlarning emeliy ehwali, hökümetning yéngi tereqqiyat pilani arqiliq xitay köchmenlirini yötkeshni kücheytip, uyghur déhqanlirini yersizleshtürüp namratlashturuwatqanliqi qatarliq mesililerni bayan qildi.

Jewrim

Xitay ghuljida élip baridighan «kona sheherni özgertip qurush» pilanini élan qildi

Muxbirimiz weli
2010-07-28

Xitayning shinjang xewer tori bügün, xitay hökümitining ghulja shehiride élip baridighan kona sheherni özgertip qurush pilanini élan qildi. Uningda éytilishiche, xitay bu pilanini az sanliq milletlerning turalghu muhitini yaxshilash, asare - Etiqilerni qoghdash we milliy xususiyetke ige sayahet orni berpa qilish dégen nam bilen otturigha qoyghan.

Xewerde éytilishiche, xitay hökümiti hazir, ghulja shehiride élip baridighan kona sheherni özgertip qurulush dégen pilanini az sanliq milletlerning bay bolush yoli dep jakarlighan.

Buningdin burun, xitay hökümiti ürümichide kona binalarni yéngilash dégen nam bilen qurulush élip barghandin kéyin bina qilinghan chong bazar qatarliq qurulushlar, xitaylarning igidarchiliqigha ötüp ketken idi. Shuningdin kéyin qeshqerdimu, kona sheherni özgertish dégen nam bilen qeshqer ahalilirining eneniwiy turalghulirini chiqishqa bashlidi.

Jewrim

Xitay saqchiliri képek yüzi yézisidin tutup ketken uyghur yashlirining téxiche iz - Dériki yoq

Muxbirimiz weli
2010-07-28

Radio anglighuchilirimizdin melum bir kishi yéqinda, xitay saqchiliri ghulja shehiri képek yüzi yézisining ara képekyüzi kentidin hebibulla, töwen képekyüzi kentidin hakim qatarliq 30 neper uyghur yashni 7 - Ayning 1 - Küni tutup ketkendin buyan, ularning iz - Dérikini alalmighanliqini bayan qilghan idi.

Ghulja shehirining képekyüzi yéziliq hökümet xadimliri 27 - Iyol küni muxbirimizning soaligha jawab bergende, 15 neper uyghur yashning xitay bixeterlik xadimliri teripidin tutup kétilgenlikini bilidighanliqini, emma ularning néme jinayi nam bilen tutup kétilgenlikini bilmeydighanliqini hem bu heqte artuqche melumat bérelmeydighanliqini bildürdi.

Jewrim

Birleshken döletler teshkilati nipaldin xitaygha ötküzüp bérilgen tibetlerning ehwalidin ensirimekte

Muxbirimiz weli
2010-07-28

Fransiye agéntliqining bayan qilishiche, birleshken döletler teshkilatining katmandudiki musapirlar orginining bayanatchisi nini gurung bügün birleshken döletler teshkilati hazir nipal hökümiti xitaygha ötküzüp bergen tibet musapirlirining aqiwitidin qattiq ensirewatidu dep jakarlidi.

Xelqara tibet herikiti teshkilatining bayan qilishiche, bu yil 6 - Ayda nipalgha kélip siyasiy panahliq tiligen üch tibet ) ikki rahip, bir rahibe( ni nipal hökümiti chégragha apirip xitaygha ötküzüp bergendin kéyin, ular hazirgha qeder xitay türmiside turuwatidu. Nipal hökümiti 2003 - Yilidimu 18 neper tibetni xitaygha ötküzüp bergen idi, ularning bir qismi sebi balilar idi.

Xewerde éytilishiche, budda dinining muqeddes jayi bolghan nipal 1989 - Yilidin bashlap tibet rahiplirigha siyasiy panahliq bérishni toxtatqan idi. Shuningdin kéyin tibet budda rahiblirining nipaldiki muqeddes diniy jaylargha kélip tawap qilishi qéyin bolmaqta.

Jewrim

Xu jintawning oghli teywenni mexpiy ziyaret qiliwatidu

Muxbirimiz weli
2010-07-28

Fransiye agéntliqining bayan qilishiche, bügün teybéyde chiqidighan heptilik xewer zhurnili xitayning mensipi namelum yuqiri derijilik emeldari xu xeyféng (xujintawning oghli) ning teywende mexpiy ziyarette boluwatqanliqini ashkarilap qoydi. Xewerde éytilishiche, xitayning bu mensipi namelum yuqiri derijilik emeldari teywenge, ilmiy muhakime yighinigha qatnishsh dégen nam bilen kelgen. Teywenning sey famililik bir yéza égilik hasharat mutexessisi, semrip özini kötürelmey qalghan prolétariyat xu xeyféng bilen 7 - Ayning 18 - Küni körüshkendiki söhbet mezmunini ashkarilashni xalimighan.

Teywen 1949 - Yili xitaydin ajrilip chiqqan bolsimu, emma xitay kommunist hökümiti hazirgha qeder teywenning özining ayrilmas bir qismi ikenlikini, uni qaytidin birlikke keltürüsh üchün, hetta qoral ishlitilishtin yanmaydighanliqini jakarlap kéliwatidu.

Jewrim

Bügün islamabatta yüz bergen ayropilan weqeside 152 adem öldi

Muxbirimiz weli
2010-07-28

28 - Iyul küni pakistanda yüz bergen ayropilan weqeside 152 adem öldi. Birleshme agéntliqining islamabattin bayan qilishiche, pakistanning jiddiy weqelerni bir terep qilidighan bixeterlik orginining bashliqi imtiyaz elahi bügünki ayropilan weqeside besh yoluchi saq qaldi dégen uchur toghra emes, ayropilandiki yoluchilarning hemmisi qaza qildi, dep jakarlighan.

Xewerde éytilishiche, bu, 1965 - Yilidin buyan pakistanda yüz bergen 12 - Qétimliq yoluchilar ayropilan weqesi bolup hésablinidu. 1979 - Yili pakistan xelqara hawa qatnishining yoluchilar ayrupilani, seudi erebistanining jidde shehirige yétip kelgende weqege uchrap, hej qilghili kelgen 156 adem biraqla qaza qilghan idi.